موالات اهل كتاب
موضوع موالات و يا دوستي با اهل كتاب به علت تفاوت برداشت ها از مفهوم اصلي كلمه در فرهنگ اسلامي، به يك مسأله اختلافي عوض شده است. كساني با استدلال به ظاهر بعضي از آيات قرآني، بدين نظر اند كه رابطه ميان مسلمان و غيرمسلمان بايد رابطه نفرت و بدبيني و عدم همكاري مطلق باشد. چون در قرآن آمده است كه
لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ آل عمران: ٢٨
يعني: مسلمانان نبايد كافران را به عوض مؤمنان به دوستي گيرند. همچنان ميفرمايد:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ المائدة: ٥١
يعني: اي مسلمانان! يهود و نصارا را به دوستي نگيريد. آنها باهم دوست اند و كسي كه آنها را به دوستي برميگزيند، خود از جمله آنها است.
البته بعضيها از اين آيات قرآني چنين برداشت كرده اند كه هدف از آن اصولاً دعوت به بريدن از غيرمسلمانان و بدبيني نسبت به آنها و معامله زشت و درشت با آنان ميباشد. در حالي كه اين برداشت مسلماً نادرست و بدور از واقعيت است. دكتر قرضاوي پيرامون اين مطلب ميگويد: شك نيست كه پيامبر اسلام صلي الله عليه وسلم مطلق موالات با اهل كتاب را نهي نفرموده، بلكه آنچه ممنوع است، به دوستي گرفتن كفار منحيث يك گروه مخالف از لحاظ ديانت، عقايد، افكار و شعاير ميباشد. اما موالات با آنها منحيث همسايه و شهروند و كساني كه در عرصه زندگي با ما شريك اند، به هيچ صورت مورد اين نهي نيست. بنا براين لازم است تا دوستي فرد مسلمان، تنها براي امت مسلمه باشد نه به كدام جماعت و گروه ديگر برحساب عقايد، افكار و شعاير آن. بديهي است كه هيچيك از نظام هاي ديني يا وضعي نميپذيرد كه يكي از پيروان آن به جاي جماعت خودش كه بدان منسوب و در آغوش آن زندگي ميكند، با جماعت بيگانه ديگر سر دوستي و همكاري گيرد. البته آيات فوق، مسلمانان را صرف از دوستي با كساني باز ميدارد كه در صدد اذيت و آزار مسلمين اند و با خدا و پيامبرش ستيزه ميكنند و در برابر مؤمنان نيز موقف دشمني اتخاذ كرده و يا در ميدان نبرد با آنان قرار دارند كه مسلماً دوستي با اين طبقه از مخالفين از هر جهت ممنوع و حرام ميباشد.1- غير المسلمين في المجمتع الإسلامي: 69
