دعوت و سازماندهي
وقتي امر به معروف و نهي از منكر از اين همه اهميت و اعتبار در دين خدا برخوردار ميباشد، پس جوهر اين پديده از چه قرار است؟ شيخ عبد القادر عوده ميگويد: امر به معروف و نهي از منكر اصولاً داراي مفهوم گسترده اي ميباشد. به اين معنا كه امر به هر چيزي كه انجام دادن آن در شريعت واجب و يا نزد مردم پسنديده است و نهي از هرنوع افعال و عقايدي كه به نحوي منافي شريعت و اخلاق باشد، در آن شامل ميگردد.3- التشريع الجنايي: ج1 ص497 بنا براين امر به معروف و نهي از منكر در مجموع دو نوع عمل را در بر ميگيرد: يكي عمل دعوت و فراخوان و ديگري عمل تربيه و سازماندهي كه البته هردو به ترتيب طبيعي انجام ميپذيرد. چون دعوت مقدم بر سازماندهي بوده و در عين حال پيروزي و شكست هر فراخواني به نوع تربيه و تنظيمي كه از پي آن صورت ميگيرد، بستگي دارد. به اين معنا كه اگر تربيه و سازماندهي از حكمت و استواري برخوردار بود، يقيناً كه دعوت هم سير صعودياش را خواهد پيمود. وگرنه انجامش شكست و نافرجامي است. از اينرو ميان دعوت و ارشاد از يك طرف و تربيه و سازماندهي از جانب ديگر، پيوند عميق و ارتباط قوي وجود داشته و كمال آنها به يكديگر وابسته است و بايد موازي باهم به پيش برده شوند.
از آنجا كه امت اسلامي افتخار حمل مسئوليت امر به معروف و نهي از منكر را دارا ميباشد، پس بايد كه اين رسالت عظيم را به صورت شايسته اداء نموده و آن را با توجه به اهميت هردو جنبه دعوت و سازماندهياش به طور كامل و يا به عباره ديگر در داخل و خارج خويش تطبيق نمايد. البته آنچه در خارج از مرز امت صورت ميگيرد، دعوت و ارشاد و آنچه در داخل آن انجام ميپذيرد، تربيه، تنظيم و سازماندهي خوانده ميشود كه از مجموع آنها حقيقت امر به معروف و نهي از منكر به ميان ميآيد. پس امر به معروف و نهي از منكر در واقع يك عمل دعوتي است كه امت مسلمه آن را هم در داخل خود و هم در ميان ساير مردم، برپا ميدارد. بديهي است كه اگر خود به معروف و كارهاي پسنديده ملتزم نباشد و از منكر و ناشايستگيها خودداري نورزد، قطعاً نميتواند و يا حق ندارد كه ديگران را به ضرورت و رعايت اين نوع التزام فراخواند. لذا از ضروريات حياتي وجيبه امر به معروف و نهي از منكر، خودسازي دروني و سپس اقدام در راستاي اصلاح بيروني ميباشد. خداوند ميفرمايد:
