همچنان هر فرد مسلمان در جامعه اسلامي مسئول است تا به نوبه خود در جهت اصلاح جامعه و توجيه مقام رهبري و دستگاه حاكمه، فعاليت كند و در اين راه نهايت نيرو و تلاش خود را به خرج دهد و بدين ترتيب به يك عنصر مثبت و اصلاحكار در جامعه عوض شود. پيامبر اكرم صلي الله عليه وسلم در حديثي به روايت مسلم ميفرمايد: "هر پيغمبري را كه خداوند قبل از من در يك امت ميفرستاد، داراي حواريون و ياراني ميبود كه سنت او را سرمشق خود قرار داده و به رهنمون هاي او اقتداء ميكردند. اما از پي آنها كساني آمده اند كه به گفتار خود عمل نميكنند و كاري را انجام ميدهند كه از آن منع شده اند. پس هركه عليه اين گروه با دست، يا زبان و يا قلب خود مبارزه كند، مؤمن است. و البته فراتر از آن، ذره اي از ايمان وجود ندارد". پس وقتي كه اين دسته از بازماندگان ناخلف به منصه ظهور رسيدند و جامعه را از مدار شايستگيها به سوي بيراهه سوق دادند و بالاخره پند و نصيحت به گوش آنها كارگر نيفتاد، آنگاه وجيبه هر فرد امت است تا حسب قدرت و توان خويش عليه آنها به مبارزه برخيزد و در جامعه تغير و دگرگوني آورد.
شك نيست كه امت اسلامي چنانچه قبلاً بدان اشاره شد، تنها امتي است كه بخش بزرگ مسئوليت اصلاح و دگرگوني در جامعه و زندگي به او برميگردد و بايد هميشه نقش نيروي پاسدار اصلاح و دگرگوني در عرصه زندگي را بازي كند. رسول اكرم صلي الله عليه وسلم در حديثي به روايت ابوداود ميفرمايد: "هرگاه در ميان قومي فساد و گناه صورت گيرد و آنها در جهت جلوگيري از آن اقدام ننمايند، بعيد نيست كه خداوند همه آنها را دچار عذاب و هلاكت سازد". خداوند فرموده است: (فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس، بما كانوا يفسقون).1- سوره أعراف: 164 يعني: وقتي آنچه را كه به ايشان گوشزد شده بود فراموش كردند، ما آناني را كه از زشتيها باز ميداشتند، نجات داديم و كساني را كه ظلم نموده بودند، به سبب فسق شان به عذاب سخت و دردناكي گرفتار ساختيم.
بناءً گروهي كه فساد و عصيان ميكند و يا طبقه اي كه جلو فساد و عصيان را نميگيرد، هردو مستحق عذاب و هلاكت اند. اما طائفه اي كه عليه فساد و زشتيها به مبارزه ميپردازد و در جهت اصلاح و سازندگي گام برميدارد، از عذاب و هلاكت به دور است. پس در واقع اين امت است كه مقام قيادت و يا دستگاه حاكمه در جامعه اسلامي را توجيه ميكند و آن را در وظيفه اصلياش كه همانا امر به معروف و نهي از منكر است، مراقبت و ديدباني مينمايد كه هرگاه تقصيري از آن سر زد و يا راه انحراف را پيش گرفت، بلافاصله آن را به راه ميآورد و از سلامت جامعه و دستگاه حاكمه پاسداري ميكند. روشن است كه محيط فاسد، مردم را نيز به فساد ميكشد و دست تجاوز فرومايگان را در جهت نيل به اهداف پست شان باز نگه ميدارد و بالاخره جامعه را به سوي نابودي سوق ميدهد.
