ويژگي هاي تربيت اسلامي
تربيت اسلامي اصولاً از خصوصيات منحصر به فردي برخوردار است كه ذيلاً به اهم جوانب آن پرداخته ميشود:
1- تربيت اسلامي در صدد بارآوردن انسان صالح است. البته هدف مكاتب تربيتي ديگر، غالباً در آماده سازي فرد به اساس اصل خدمت به وطن و آنچه اخلاق ملي خوانده ميشود، خلاصه ميگردد و در بستر ارزش هاي انسان شمول رشد و نمو نميكند. لذا تمام اصول تربيتي از قبيل وفاء، درستكاري، صلح، عدم تجاوز بر حقوق ديگران، عدم تقلب در توليد كالا و امثال آن در مكتب هاي بيگانه، نسبي بوده و در همه حال بستگي به مصالح ملي و ميزان خدمت به وطن دارد. پس انسان شايسته از نقطه نظر غربي، همان است كه اخلاقياتش از منافع ملي و قومي او سرچشمه گيرد و تنها به ارزش هايي متعهد باشد كه به مصلحت وطنش ميانجامد و بس!
اما اسلام عزيز از چنين دوگانگي در اهداف تربيتي، بيزار بوده و اخلاق بر حساب مصلحت را نميپذيرد. اخلاق در اسلام عبارت از يك سلسله ارزش ايماني است كه انسان مسلمان در هر وقت و زماني بايد به آن ملتزم باشد و از پيامد آن هم بيم نكند. ازينرو مسلمان در هرجا و هر زماني راستگو و درستكار بوده و از خيانت با مسلمان و يا غيرمسلمان اجتناب ميورزد. و اگر به اين دست از ارزش هاي اخلاقي و تربيتي پابند نبود، داني كه او از اسلام دور و يا روش تربيتي او ناتمام بوده است. و البته برنامه تربيتي سالم و پخته اسلامي، همان برنامه اي است كه افرادي را بارآورد كه عليرغم تفاوت در رنگ و بو و يا در چهارچوب مصالح قومي، بازهم در حوزه اخلاق و تعهد به اصول تربيتي باهم يكسان و همنوا باشند.
2- تربيت اسلامي عمدتاً يك تربيت الهي است. جنبه ايماني و رباني بودن در تربيت اسلامي از مهمترين ويژگي هاي آن به شمار ميرود. بديهي است كه تربيت اسلامي قبل از همه در صدد ساختن انسان مؤمن و باديانت ميباشد. و البته ايمان در قاموس اسلام تنها حرفي بر زبان و يا آوازي در هوا نيست، بلكه ايمان حقيقتي است كه دامنه شعاع آن وقتي به عقل ميرسد، آن را قانع ميسازد و چون به عاطفه سرايت ميكند، آن را ميشوراند و هرگاه به اراده ميپيوندد، آن را برميانگيزد و به حركت درميآورد و بالاخره ايمان پديده اي است كه در قلب جا ميگيرد و عمل آن را تصديق ميكند. خداوند ميفرمايد:
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آَمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ الحجرات: ١٥
يعني: مؤمنان راستين كساني اند كه به خدا و پيامبرش ايمان دارند و در ايمان خويش متزلزل نيستند و با مال و جان در راه خدا به جهاد و مبارزه ميپردازند.
همچنان ايمان از ديدگاه اسلام، تنها شناخت ذهني مجرد از نوع شناخت علماي كلام و فلاسفه و يا محض ذايقه روحي همانند جذبات صوفيانه و يا مجرد سلوك تعبدي خالص از قبيل سلوك زاهدان نميباشد. بلكه ايمان اسلامي از مجموع اين امتيازات برخوردار بوده كه افراط و تفريط در آن راه ندارد و علاوتاً ايمان يگانه نيرويي است كه به اعمار زمين بر اساس حق و عدالت ميپردازد و زندگي را پر از خير ساخته و بشر را به سوي رشد و تكامل در تمامي عرصه ها و زمينه ها سوق ميدهد.
***
