50- باب ترس و بيم از خداوند بزرگ
قال الله تعالی: { وَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ} البقرة: ٤٠
و قال تعالی: {إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ} البروج: ١٢
و قال تعالی: { وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ{102} إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الآخِرَةِ ذَلِكَ يَوْمٌ مَّجْمُوعٌ لَّهُ النَّاسُ وَذَلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُودٌ{103} وَمَا نُؤَخِّرُهُ إِلاَّ لِأَجَلٍ مَّعْدُودٍ{104} يَوْمَ يَأْتِ لاَ تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلاَّ بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ{105} فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُواْ فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ{106} هود: ١٠٢ – ١٠٦
و قال تعالی: { يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ{34} وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ{35} وَصَاحِبَتِهِ وَبَنِيهِ{36} لِكُلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ{37} عبس: ٣٤ – ٣٧
و قال تعالی: { يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ{1} يَوْمَ تَرَوْنَهَا تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمْلٍ حَمْلَهَا وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُم بِسُكَارَى وَلَكِنَّ عَذَابَ اللَّهِ شَدِيدٌ{2} الحج: ١ – ٢
و قال تعالی: { وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ} الرحمن: ٤٦
و قال تعالی: { وَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ{25} قَالُوا إِنَّا كُنَّا قَبْلُ فِي أَهْلِنَا مُشْفِقِينَ{26} فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْنَا وَوَقَانَا عَذَابَ السَّمُومِ{27} إِنَّا كُنَّا مِن قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ{28} الطور: ٢٥ – ٢٨
خداوند می فرمايد: و از من بترسيد. بقره: 40
و ميفرمايد: هر آينه گرفتن پروردگارت سخت است. بروج: 12
و ميفرمايد: و همچنين است سختگيری پروردگارت، چون بخواهد ديار ستمکاران را ويران کند که انتقام خدا بسيار دردناک و دشوار است. هر آينه در اين سخن نشانه ايست آنکه را که از عذاب آخرت ترسيده باشد، و آن روز روزيست که مردم جمع کرده شوند، و روزيست که در آن همه حاضر شوند، و آنرا بتأخير نمی اندازيم جز تا مدتی معين، که در آن روز هيچکس الا به امر حق سخن نگويد، بعضی شان بدبخت باشند و بعضی نيکبخت، پس آنانکه بدبخت شدند در آتش باشند و در آنجا آه و نالهء حسرت کنند. هود: 102 – 106
و ميفرمايد: و خداوند شما را از خويشتن بيم می دهد. آل عمران: 28
و ميفرمايد: روزيکه مرد از برادر و مادر و پدر و زن و فرزندان خود بگريزد و برای هر کدام شان در آن روز گرفتاری ايست که او را از توجه بکاری ديگر باز می دارد. عبس: 34 - 47
و ميفرمايد: ای مردم از پروردگار خويش بترسيد، هر آيينه زلزلهء قيامت چيز بزرگی است، آن روزيکه آنرا به بينيد غافل شود، هر شير دهنده از طفلی که شير می دهدش، و هر زن باردار بار شکم خود را بنهد، و مردم را مست شده بينی حال آنکه مست نيستند اما عذاب، خدا سخت است. حج: 1 – 2
و ميفرمايد: و برای آنکه از ايستادن بحضور پروردگارش ترسيده دو بوستان است. رحمن: 46
و هم می فرمايد: و در بهشت آنها با هم رودر رو صحبت کرده و از يکديگر پرسش می کنند و با هم گويند که ما از پيش در ميان قبيله و خانوادهء خويش خدا ترس بوديم، خداوند هم بر ما منت نهاده و ما را از عذاب سموم دوزخ محفوظ داشت، زيرا ما پيش از اين "در دنيا" خدا را بحقيقت پرستش کرديم که او خود بسيار نيکخواه و مهربان است. طور: 25 – 28
وَالآيات في الباب كثيرة جداً معلومات والغرض الإشارة إِلَى بعضها وقد حصل:
اما احاديث درين مورد زياد است که ما گوشه ای از آن را می آوريم.
396 - عن ابنِ مسعود، رضي اللَّه عنه، قال: حدثنا رسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، وهو الصَّادِقُ المصدوق: « إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ في بَطْن أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْماً نُطْفَةً ، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذلِك، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مثْلَ ذلِك، ثُمَّ يُرْسَلُ المَلَك، فَيَنْفُخُ فِيهِ الرَّوح، وَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمات: بِكَتْبِ رِزقِةِ ، وَأَجلِه، وَعمَلِه، وَشَقيٌّ أَوْ سعِيد. فَوَ الَّذِي لا إِله غَيْرُهُ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وبَيْنَهَا إِلاَّ ذِراع، فَيَسْبقُ عَلَيْهِ الْكِتاب، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْل النَّار، فَيَدْخُلُهَا، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاع، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الجَنَّةِ فَيََدْخُلُهَا » متفقٌ عليه.
396 - از ابن مسعود رضی الله عنه روايت است که فرمود:
رسول الله صلی الله عليه وسلم برای ما سخن گفت که او صادق و مصدوق است و فرمود: آفرينش يکی از شما در شکم مادر برای چهل روز بصورت نطفه جمع می شود، وبعد از آن مثل آن همين مدت علقه (خون بسته) است و همين مدت هم مضغه (گوشت پاره) است، سپس ملک فرستاده شده و در وی روح می دمد و به چهار چيز دستور داده می شود، به نوشتن روزی اش، اجلش و عملش و اينکه نيکبخت است يا بدبخت. پس سوگند به خدايی که معبود بر حقی بجز او نيست، همانا يکی از شما عمل اهل بهشت را انجام می دهد که ميان او و بهشت جز گزی نمی ماند، ولی نوشته (لوح محفوظ) بر وی سبقت می جويد و وی عمل اهل دوزخ را انجام داده به دوزخ داخل می گردد. و همانا يکی از شما عمل اهل دوزخ را انجام می دهد که ميان او و دوزخ جز گزی نمی ماند، ولی کتاب (لوح محفظ) بر وی سبقت جسته و وی عمل اهل بهشت را انجام داده و به آن داخل می گردد.
