53- باب جمع بين بيم و اميد (خوف و رجاء)
اعْلَمْ أنَّ المُخْتَارَ لِلْعَبْدِ في حَالِ صِحَّتِهِ أنْ يَكُونَ خَائفاً رَاجِيا، وَيَكُونَ خَوْفُهُ وَرَجَاؤُهُ سَواء، وفي حَالِ المَرَضِ يُمحَّضُ الرَّجاء، وقواعِدُ الشَّرْع مِنْ نصُوصِ الكِتَابِ والسُّنَةِ وغَيْرِ ذَلِكَ مُتظاهِرَةٌ عَلَى ذلك.
البته برای بنده پسنديده است اينکه در حال صحت خويش ترسان و اميدوار باشد، و ترس و اميدش هردو برابر باشد و در حال مرض نيز همچنين چنانچه اصول شرعيه و آيات و احاديث همه دال بر اين امر می باشد.
قَالَ الله تَعَالَى {فَلاَ يَأْمَنُ مَكْرَ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ} الأعراف: ٩٩
و قال تعالی: {إِنَّهُ لاَ يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ} يوسف: ٨٧
و قال تعالی: { يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ} آل عمران: ١٠٦
و قال تعالی: {إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَّحِيمٌ} الأعراف: ١٦٧
و قال تعالی: { إِنَّ الْأَبْرَارَ لَفِي نَعِيمٍ{13} وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ{14} الانفطار: ١٣ – ١٤
و قال تعالی: { فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ{6} فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ{7} وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ{8} فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ{9} القارعة: ٦ – ٩
خداوند می فرمايد: پس ايمن نمی شوند از مکر خدا مگر گروه زيانکاران. اعراف: 99
و ميفرمايد: همانا سخن اين است که از رحمت خدا جز گروه کافران نا اميد نشوند. يوسف: 87
و ميفرمايد: آن روز که سفيد شود رويهايی و سياه گردد رويهائی. آل عمران: 106
و ميفرمايد: هر آئينه پروردگار تو زود عقوبت کننده و او نيز آمرزندهء مهربان است. اعراف: 167
و ميفرمايد: هر آئينه نيکوکاران در نعيم بهشت و گنهکاران در دوزخ باشند. انفطار: 13 – 14
و ميفرمايد: پس هر که پله های حسنات او گران شد در بهشت زندگی توأم با آسايش دارد و اما هر که سبک شد پله های او پس جايگاه آن شخص هاويه باشد. قارعه: 6 – 9
والآيات في هذا المعنى كثيرةٌ . فَيَجْتَمعُ الخَوفُ والرجاءُ في آيَتَيْنِ مُقْتَرِنَتَيْنِ أَو آيات أَو آية .
آيات وارده زياد بوده بگونه ای که خوف و رجاء را همه وقت در دو آيهء متصل درمی يابيم:
443 - وعن أبي هريرة . رضي اللَّه عنه، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « لَوْ يَعْلَمُ المُؤْمِنُ مَا عِنْدَ اللَّهِ مِنَ العُقُـوبَةِ . ما طَمِعَ بجَنَّتِهِ أَحَد، وَلَوْ يَعْلَمُ الكافِرُ مَا عِنَد اللَّهِ مِنَ الرَّحْمَةِ ، مَا قَنطَ مِنْ جنَّتِهِ أَحَدٌ » رواه مسلم.
443 - ابو هريره رضی الله عنه روايت می کند که:
پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: اگر مؤمن عذابی را که نزد خدا است بداند، هيچوقت به بهشت او طمع نمی کند و اگر کافر رحمتی را که نزد خداست بداند، هيچوقت از بهشت او نا اميد نمی شود.
