72- باب تحريم کبر و خويشتن بينی واز خود راضی بودن
تکبر و خود بزرگ بينی بر خلق گناه است، اگر در آن استخفاف و سبک شمردن شريعت نباشد، ور نه چنانچه پيامبر زمامدار و يا عالمی را بواسطهء علمش خوار و حقير شمارد، کافر می شود. اين سخن را مظهری گفته است.
کبر عبارت است از اينکه شخص ديگری را خوار و حقير شمارد. کبر بر خدا بنحوی که اطاعتش را نکرده و امرش را نپذيرد، کفر است. پس از آنکه امر خدا را انجام نداده يا منهيات خدا را مرتکب شود، از روی استخفاف به خداوند تعالی بدون شک، کافر می گردد.
و اما کسی که از روی بی خبری و غفلت يا غلبهء شهوت آن را فرو گذارد، گنهگار است.
قال الله تعالی: { تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَا يُرِيدُونَ عُلُوّاً فِي الْأَرْضِ وَلَا فَسَاداً وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ} القصص: ٨٣
و قال تعالی: { وَلاَ تَمْشِ فِي الأَرْضِ مَرَحاً} الإسراء: ٣٧
و قال تعالی: { وَلَا تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَالٍ فَخُورٍ} لقمان: ١٨
و قال تعالی: { إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَيْهِمْ وَآتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ} القصص: ٧٦ الی قوله تعالی: {فَخَسَفْنَا بِهِ وَبِدَارِهِ الْأَرْضَ فَمَا كَانَ لَهُ مِن فِئَةٍ يَنصُرُونَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَمَا كَانَ مِنَ المُنتَصِرِينَ} القصص: ٨١
خداوند می فرمايد: اين سرای بازپسين را مقرر می کنيم، برای آنانکه می طلبند، تکبر در زمين و نه فساد را و حسن عاقبت برای پرهيزگاران است. قصص:83
و می فرمايد: و در زمين خرامان مرويد. إسراء: 37
و ميفرمايد: و روی خود را از طرف مردم مگردان و در زمين خرامان راه مرو، هر آيينه خدا هر نازندهء خود ستاينده را دوست ندارد. لقمان: 18
و ميفرمايد: و قارون از قوم موسی بود، پس بر آنان تعدی کرد و او را عطا کرده بوديم از گنجها آنقدر که کليدهای او گرانی می کرد، گروه صاحب توانائی را و چون گفت به او قومش، شاد مشو چون خدا دوست نمی دارد شاد شوند گان را. قصص: 765 تا فرمودهء خداوند: ﭽ ﮗ ﮘ ﮙ ﮚ ﭼ القصص: ٨١
612 - وعن عبدِ اللَّهِ بن مسعُودٍ رضيَ اللَّهُ عنه، عن النبيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: « لا يَدْخُل الجَنَّةَ مَنْ كَانَ في قَلْبِهِ مثْقَالُ ذَرَّةٍ مَنْ كِبرٍ » فقال رَجُل: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُه حسنا، ونعلهُ حسنا قال: « إِنَّ اللَّه جَمِيلٌ يُحِبُّ الجَمالَ الكِبْرُ بَطَرُ الحَقِّ وغَمْطُ النَّاسِ » رواه مسلم.
612 - از عبد الله بن مسعود رضی الله عنه روايت شده که:
پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: آنکه در دلش به اندازهء ذره کبر باشد، به بهشت داخل نمی شود.
کسی گفت: شخصی دوست می دارد که جامه اش و کفشش نيکو باشد!
فرمود: خداوند زيبا است و زيبائی را دوست می دارد. کبر سرکشی در برابر حق و حقير شمردن مردم است.
