78- باب دستور اوليای امور و زمامداران به مهربانی ونرم رفتاری با رعايای خويش و خطر انديشی و شفقت بر ايشان و منع از خيانت و سختگيری و بيهوده گذاشتن مصالح شان و بی خبری از آنان و نيازمندی ها و حاجات شان
قال الله تعالی: { وَاخْفِضْ جَنَاحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ} الشعراء: ٢١٥
و قال تعالی: { إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ} النحل: ٩٠
خداوند می فرمايد: و با کسانی از مؤمنان که ترا پيروی کردند، فروتن باش و بازوی خود را بر آنها پست کن. شعراء: 215
و ميفرمايد: و خداوند امر می کند به انصاف و نيکوکاری و بخشش به خويشاوندان و از بی حيائی و کار ناپسنديده و تعدی منع می کند و شما را پند می دهد تا باشد که شما پند پذير باشيد.
653 - وعن ابن عمر رضي اللَّه عنهما قال: سمِعتُ رسولَ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم يقول: « كُلُّكُم راع، وكُلُّكُمْ مسؤولٌ عنْ رعِيتِه: الإمامُ راعٍ ومَسْؤُولٌ عَنْ رعِيَّتِه، والرَّجُلُ رَاعٍ في أهلِهِ وَمسؤولٌ عنْ رَعِيَّتِه، وَالمَرأَةُ راعيةٌ في بيتِ زَوجها وَمسؤولةًّ عَنْ رعِيَّتِها، والخَادِمُ رَاعٍ في مال سَيِّدِهِ وَمَسؤُولٌ عَنْ رَعِيتِه، وكُلُّكُم راع ومسؤُولٌ عَنْ رعِيَّتِهِ » متفقٌ عليه.
653 - از ابن عمر رضی الله عنهما روايت شده که گفت:
از رسول الله صلی الله عليه وسلم شنيدم که می فرمود: همهء شا شبانيد، و هر کدام شما از رعيت خود پرسيده می شويد، رهبر شبان است، و مسئول رعيت خود است، مرد در خانواده اش شبان و مسئول از رعيت خود است، و زن در خانهء شوهر خود شبان و مسئول رعيت خود است و خدمتگار در مال آقای خود شبان است و از رعيت خود بازخواست می شود، و همهء شما شبانيد و از رعيت خويش پرسيده می شويد.
