اهداف استشراق
جنبش استشراق دارای اهداف و آرمانهایی است که برای تحقق و رسیدن به آن، اعضای این جنبش خیلی تلاش کردند و حالا هم دارند تلاش می کنند، که مهم ترین آن، این دو هدف اساسی می باشد:
نابودی و اضمحلال نهایی اندیشه و عقیدۀ اسلامی که خطر جدی علیه غرب و ادیان تحریف شدۀ آن تلقی می گردد.
رو گردان نمودن غربی ها از اسلام و ممانعت از پذیرش ای دین.
در پهلوی این دو هدف عمده، هدف عمده دیگری نیز وجود دارد که این گونه اختصار می گردد:
هدف علمی:
و آن اینکه برخی از مستشرقان به فراگیری علوم شرق و مطالعۀ آن با روح علمی خالص به منظور شناخت حقیقت، رو آوردند و اکثر ایشان به دین مقدس اسلام گرائیدند.
هدف صلیبی:
انگیزۀ اساسی برای برخ دیگر ایشان فقط تعصبات صلیبی و پیروزی اندیشۀ تثلیت، و نشر دین تحریف شدۀ نصرانیت، و بالاخره جاگزین نمدن آن به جای اسلام بوده است، و به خاطر تحقق این هدف، به روش های زیر متوسل شدند:
ایجاد شک در مورد رسالت حضرت محمد (ص) و ادعای اینکه گویا احادیث نبوی در سه قرن اول از طرف مسلمانان جعل شده است!
تشکیک در صحت قرآن بزعم اینکه قرآن تألیف محمد (ص) است.
کاهش دادن ارزش و اعتبار فقه اسلامی با مطرح نمودن قانون رومی و غربی.
لطمه زدن به زبان عربی و متهم نمودن آن بجمود و عدم توانایی بر همگام شدن با تمدن و پیشرفت.
نصرانی نمودن مسلمانان و پخش عقیدۀ تثلیث میان آنها.
اعتماد بر احادیث موضوعی و ضعیف، برای تائد آرای خویش.
هدف دفاعی:
انگیزه و عامل دیگری که بعضی از مستشرقان را به مطالعه، علوم شرق اسلامی واداشت، مقاومت در برابر گسترش اسلام می باشد، همان اسلامی که شهر های خاور شناسان را مخصوصاً پس از شکست نظامی، مورد نفوذ خود قرار می داد.
هدف بازرگانی:
بسیاری از مؤسسات و شرکت ها تجارتی بزرگ اروپا اموال هنگفت و پول های گزافی در اختیار مستشرقان قرار دادند تا برای آنها از احوال، و در آمد، و اقتصاد کشور های اسلامی گزارش تهیه نمایند.
هدف سیاسی و استعمار:
شکی نیست که مهمترین اهداف مستشرقان تحکیم سیطره و نفوذ بر کشور های اسلامی و به استعمار کشیدن آنان و توجیه سیاست های آنان است، که برای بدست آوردن این هدف شیوه ها و روش های زیادی را بکار گرفتند از جمله:
تضعیف روح اخوت و برادری میان مسلمانان.
توجه به فرقه گرایی و تعمیق ریشه های فتنه بین دولت ها و ملت ها مسلمان.
تشویق مردم مبنی بر بکار گیری لهجه های عامیانه و محلی به قصد خاتمه دادن به لهجۀ فصیح عربی که زبان قرآن و حدیث بوده و حلقۀ وصل و خط ارتباط میان مسلمانان را تمثل می نماید.
پژوهش در زمینۀ عادات و تقالید ملت های اسلامی، تا در صورت ضرورت به آانی بتوانند از نقاط ضعف مسلمانان سؤ استفاده کنند.
مطالعه و تحقیق در مورد زبان و ادبیات ملت های اسلامی بخاطر بر قراری روابط مغرضانه با این ملت ها.
توصیف و تمجید از غرب و تلقی آن بحیث یگانه ناجی ملتها، و اینکه او دوست صمیمی مسلمانان است.
جلوه دادن مسلمانان به مثابۀ یک نیروی ناتوان و جاهل که بی پروایی و استغنای آنها از غرب، در امور سیاسی و نظامی و افتصادی و آموزشی و ... غیر ممکن می باشد.
وارونه نشان دادن مفاهیم و دگرگون نمودن مقاصد جهاد اسلامی تا هر نوع مقاومت در برابر این اشغالگران را نا بود سازند.
بر انگیختن تعاصبات قومی، قبیله ای و نژادی میان ملت.
وسایل استشراق
استشراق وسايل بسياری دارد که جهت تحقق اهداف آن کار گرفته می شود، و ممکن است اين طور خلاصه شود:
الف: وسايل مستقيم:
اين وسائل بحيث وسائل واضح و پديدۀ آشکار در اشياء زير تمثل می يابد:
کتاب ها.
ياد داشت های بزرگ، معاجم، و دائرة المعارف های جهانی.
روزنامه ها، مجلات و نشريه ها.
انجمن ها، ديدارها و کنفرانسها
برانگيختن شک و شبهه در مورد اسلام.
طعن زدن بزبان عربی و فقه اسلامی و ترور شخصيت فقهای مسلمان.
احيای آثار تاريخی کهن و تمجيد از تاريخ پيش از اسلام.
ب: وسائل غير مستقيم:
اين وسائل به تناسب وسايل مستقيم خيلی خطرناکتر و زننده تر است، زيرا اين وسايل آنقدر مرموز و پنهانی است که آثار آن بعد از گذشت زمانی طولانی ظاهر خواهد شد. اين وسايل را می توان در اين نکات ارزيابی کرد:
دانشگاههايی که مستشرقان تأسيس کرده اند، و يا ديپارتمنت هايی که برای شرق شناسی در انشگاه و حوزه های علمی غرب، اختصاص يافته است.
شاگردان اينها که مسلمانند و بدست مستشرقان آموزش ديده و از اين دانشگاه ها فارغ التحصيل می شوند به حق اينها نقشی را در راه پخش افکار و مبادی استشراق بازی می کنند که استادان شان از آن عاجز مانده اند چرا که اينها در نقاب اسلام و به چهرۀ فرزندان مسلمان عليه اسلام و مبادی اسلامی فعاليت می کنند و به مقدسات دينی ضربه می زنند و در مورد صفات خداوند و شخصيت رسول اکرم صلی الله عليه وسلم و قرآن و حديث و فقه اسلامی و شخصيت های برجستۀ مسلمان چيزهای ترديد آميز و شک آور می گويند و می نويسند، وعده يی را اغوا می کنند.
اما با نيروی ايمان، و صبر و تقوا و عزم راسخ می توان در برابر آن همه توطئه ها و دسائس ايستاد و آنرا نقش بر آب کرد.
لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ (186) آل عمران: 186
يعنی: البته شما در اموال و جانهای تان آزمايش کرده خواهيد شود. و از آنانکه کتاب داده شده اند پيش از شما و از مشرکان سرزنش و اذيت بسياری خواهيد شنيد، و اگر صبر کنيد و پرهيزگاری نمائيد هر آئينه اين خصلت از کارهای مقصود است.
